یکی از پرتکرارترین سوالاتی که از سوی مدیران کیفیت و مسئولان فنی مراکز درمانی و صنعتی میشنویم این است: «فاصله کالیبراسیون این دستگاه باید چقدر باشد؟» پاسخ رایج و ساده، «یکبار در سال» است؛ اما این پاسخ، اگرچه نقطه شروع مناسبی است، همیشه بهینه نیست.
چرا یک فاصله ثابت برای همه تجهیزات کار نمیکند؟
دو دستگاه با کاربرد کاملاً متفاوت را در نظر بگیرید: یک ترازوی آزمایشگاهی که روزانه و در شرایط کنترلشده استفاده میشود، و یک مانومتر فشار که در محیط صنعتی با ارتعاش، گردوغبار و نوسان دما بهکار میرود. اعمال یک بازه یکسان برای هر دو، یا منجر به کالیبراسیون بیشازحد (و هزینه غیرضروری) دستگاه اول میشود، یا کالیبراسیون ناکافی (و ریسک بالا) برای دستگاه دوم.
چه عواملی فاصله بهینه را تعیین میکنند؟
استانداردهایی مانند ILAC-G24 و راهنمای ISO/IEC 17025 چند عامل کلیدی را برای تعیین فاصله کالیبراسیون پیشنهاد میکنند:
- حساسیت و بحرانیبودن کاربرد: دستگاهی که مستقیماً بر ایمنی بیمار یا کیفیت محصول نهایی اثر میگذارد، به فاصله کوتاهتری نیاز دارد.
- سابقه عملکرد دستگاه: اگر کالیبراسیونهای پیشین یک دستگاه، انحراف کم و پایدار نشان دادهاند، میتوان فاصله را با احتیاط افزایش داد؛ برعکسِ آن نیز صادق است.
- شدت و شرایط کاربری: دستگاهی که در محیط با نوسان دمایی شدید، رطوبت بالا یا استفاده مکرر قرار دارد، سریعتر دچار انحراف میشود.
- توصیه سازنده: نقطه شروع مناسبی است، اما نباید تنها معیار باقی بماند.
- الزامات قانونی و استانداردهای بخش: برخی تجهیزات پزشکی و صنعتی، فاصله حداکثری مشخصی از سوی مراجع ناظر دارند که قابل تجاوز نیست.
رویکرد ما
در پرشیا آزما سیستم، برای مشتریانی که برنامه مدیریت کالیبراسیون دارند، فاصله هر دستگاه را بر پایه تحلیل ریسک و بازبینی سوابق کالیبراسیونهای قبلی تنظیم میکنیم، نه صرفاً یک عدد ثابت برای کل موجودی تجهیزات. این رویکرد، ضمن حفظ انطباق با الزامات قانونی، هزینههای غیرضروری کالیبراسیون بیشازحد را نیز کاهش میدهد.